Vitaminen en Mineralen Gold

Vitaminen en Mineralen Gold

Wat betekent deze uitslag?

Deze vitamine- en mineralencheck geeft je een overzicht van je vitamine- en mineralenspiegels. Hematologie WBC (leukocyten) — witte bloedcellen

Wat betekent een verhoogde/te hoge waarde?

Verhoogd: bij infecties, ontstekingen en kanker.

Wat betekent een verlaagde/te korte waarde?

Verlaagd: bij medicijngebruik (bijvoorbeeld methotrexaat), bij sommige auto-immuunziekten, bij sommige ernstige infecties en wanneer het beenmerg niet goed werkt. RBC (erytrocyten) — rode bloedcellen - Verlaagd: bij bloedarmoede. - Verhoogd: bij een toegenomen aanmaak, en bij vochtverlies door diarree, uitdroging of brandwonden. Hemoglobine De normaalwaarden van hemoglobine zijn onder andere afhankelijk van leeftijd en geslacht. - Een verhoogd hemoglobine kan het gevolg zijn van: uitdroging, een verhoogde aanmaak van rode bloedcellen in het beenmerg, ernstige longziekten, of langdurig verblijf op grote hoogte (>2000 meter). - Een verlaagd hemoglobine kan het gevolg zijn van: ijzergebrek of een tekort aan foliumzuur en vitamine B12, erfelijke hemoglobineafwijkingen zoals sikkelcelanemie of thalassemie, andere erfelijke aandoeningen van rode bloedcellen, leverafbraak (levercirrose), overmatig bloedverlies, verhoogde afbraak van rode bloedcellen, nierziekten, chronische ontstekingsziekten, of slecht functionerend beenmerg (aplastische anemie). Hematocriet - Verlaagd: duidt op bloedarmoede, bijvoorbeeld door ijzergebrek. Andere oorzaken kunnen zijn vitaminegebrek, een bloeding, leverziekten of kanker. Verder onderzoek is nodig om de oorzaak van de bloedarmoede op te sporen. - Verhoogd: meestal het gevolg van uitdroging; voldoende drinken lost dit probleem meestal op. Een andere oorzaak kan de ziekte polycytemia vera zijn, waarbij het beenmerg te veel rode bloedcellen aanmaakt. Ook bij slecht functionerende longen, waardoor het lichaam te weinig zuurstof krijgt, maakt het beenmerg ter compensatie meer rode bloedcellen aan, wat leidt tot een verhoogd hematocriet. MCV - Verhoogd: kan duiden op bloedarmoede door een tekort aan vitamine B12 en/of foliumzuur. - Verlaagd: kan duiden op bloedarmoede door ijzergebrek. Ook bij thalassemie (een afwijking van het hemoglobine-eiwit in de rode bloedcellen) is de MCV te laag. MCH MCH staat voor 'mean corpuscular hemoglobin' en meet de hoeveelheid hemoglobine (het zuurstoftransporterende eiwit) in de rode bloedcellen. Zo geeft de test informatie over de rode bloedcellen en de verspreiding van zuurstof in het lichaam. De MCH wordt niet direct gemeten, maar berekend uit de hoeveelheid hemoglobine en het aantal rode bloedcellen, en zegt iets over de mate van hemoglobinevulling van de rode bloedcellen. Afwijkende MCH-waarden komen voor bij mensen met bloedarmoede of afwijkende rode bloedcellen. MCHC (mean corpuscular hemoglobin concentration) - Verlaagd: kan verlaagd zijn als de MCV verlaagd is. - Verhoogd: hangt af van de hoeveelheid hemoglobine die in een rode bloedcel past. Trombocyten - Verhoogd: infecties en ontstekingen, ijzergebrek en miltverwijdering kunnen het aantal trombocyten tijdelijk verhogen. Soms komt een hoog trombocytenaantal voor zonder aanwijsbare reden en zonder gevolgen. Ook bij bepaalde beenmergziekten (myeloproliferatieve ziekten) kan het aantal verhoogd zijn; hierbij kan zowel een bloedingsneiging als een verhoogde kans op stolselvorming (trombose) voorkomen. - Verlaagd: kan worden veroorzaakt door een verminderde aanmaak van trombocyten in het beenmerg of door een versnelde afbraak in het bloed. In beide gevallen kan het aantal zo laag worden dat er spontaan bloedingen optreden. Natrium (vochtbalans) Een te laag natrium in het bloed wordt ook wel hyponatriëmie genoemd. Tussen 120 en 135 mmol/l spreekt men van een milde hyponatriëmie, onder 120 mmol/l van een ernstige vorm. Symptomen van een laag natrium zijn onder andere: - hoofdpijn; - misselijkheid; - braken; - verwardheid; - bewustzijnsdaling; - insulten; - ademstilstand; - hartstilstand. Kalium Een verhoogde kaliumconcentratie (hoger dan 5,0 mmol/l, hyperkaliëmie) past bij: - te veel inname van kalium, bijvoorbeeld via vruchten of sappen met een hoog kaliumgehalte; - te hoge toediening van een vochtinfuus met veel kalium; - plotseling of langzaam optredend nierfalen; - de ziekte van Addison (tekort aan de hormonen cortisol en aldosteron); - hypoaldosteronisme (tekort aan het hormoon aldosteron); - weefselschade; - infectie; - diabetes; - uitdroging. Hyperkaliëmie kan ook optreden bij gebruik van bepaalde medicijnen, zoals bloeddrukregulerende medicijnen en kaliumsparende plastabletten. Een verlaagde kaliumconcentratie (lager dan 3,5 mmol/l, hypokaliëmie) past bij: - uitdroging; - overgeven; - diarree; - verminderde kaliuminname (zeldzaam). Bij mensen met suikerziekte kan het kalium dalen na toediening van insuline, met name wanneer iemand een tijd slecht gereguleerd is geweest (langdurig te hoge of te lage bloedglucosewaarde). Bij gebruik van plastabletten kan het kaliumgehalte te veel dalen, waardoor de arts dit regelmatig laat controleren. Foutief verhoogd: soms stroomt het bloed tijdens de afname te snel of te langzaam in het afnamebuisje, waardoor bloedcellen kapot gaan en het gemeten kaliumgehalte vals verhoogd is. Ook het herhaaldelijk ballen van de vuist of een onjuiste behandeling van het bloedbuisje (te warm, te lang onderweg, te ruw behandeld) kan een vals verhoogde uitslag veroorzaken. Bij twijfel over een goede afname kan de dokter vragen om een nieuwe bloedafname; voor een eventuele behandeling wordt de kaliumtest dan eerst overnieuw gedaan. Calcium Als de hoeveelheid calcium normaal is en ook de andere labtesten niet afwijkend zijn, is de calciumhuishouding in orde. De referentiewaarden voor totaal calcium in bloed liggen tussen 2,10 en 2,55 mmol/l. - Verhoogd: te veel calcium in het bloed kan komen door een verhoogde productie van het bijschildklierhormoon PTH, mogelijk door een veelal goedaardige tumor in de bijschildklier, waardoor in de darmen te veel calcium wordt opgenomen en uit de botten te veel calcium vrijkomt. Ook uitzaaiingen van kanker naar de botten kunnen het calciumgehalte in het bloed doen toenemen. Andere oorzaken zijn: een snel werkende schildklier, sarcoïdose, tuberculose, langdurige immobiliteit, een niertransplantaat, te veel inname van vitamine D-tabletten, of te veel inname van plastabletten. - Verlaagd: een lage hoeveelheid calcium in bloed wordt meestal veroorzaakt door verminderd eiwit in het bloed; het totale calciumgehalte is dan verlaagd, maar het geïoniseerde calcium is normaal, en de calciumhuishouding is dan niet echt verstoord. Andere oorzaken zijn: een verminderde productie van het bijschildklierhormoon PTH, een langzaamwerkende schildklier, een erfelijke ongevoeligheid voor de werking van PTH, een extreem tekort aan calcium door ondervoeding, een tekort aan magnesium, te veel fosfaat, een plotselinge ontsteking van de alvleesklier (pancreatitis), nierfalen, alcoholisme, of een tetanusinfectie (straatvuil). IJzer - Normaal: bij gezonde personen is de gemiddelde ijzerserumwaarde ongeveer 20 µmol/l. - Verhoogd: serumijzer is dan (veel) hoger dan 30 µmol/l. Dit kan wijzen op ijzerstapeling, een ziekte waarbij het lichaam constant te veel ijzer uit voeding opneemt omdat de darmcellen 'denken' dat het lichaam te weinig ijzer heeft. Een verhoging kan ook voorkomen bij mensen die net begonnen zijn met het slikken van ijzertabletten. - Verlaagd: komt veel voor. Bij de menstruatie kunnen vrouwen bijvoorbeeld te veel bloed verliezen, waardoor ijzergebrek ontstaat; dit kan leiden tot bloedarmoede (ijzergebreksanemie). Vitamine A De test meet de hoeveelheid vitamine A in bloed. Vitamine A is nodig voor de groei, voor een gezonde huid en slijmvliezen, en voor het goed functioneren van de ogen en het afweersysteem. Belangrijke bronnen zijn lever, vis en boter; groenten en fruit bevatten bèta-caroteen, een voorloper van vitamine A. In Nederland wordt daarnaast vitamine A toegevoegd aan margarine, halvarine en bak- en braadproducten. Een gebrek aan vitamine A kan optreden bij een voedingspatroon met te weinig vitamine A of bij een slechte opname ervan, bijvoorbeeld bij bepaalde darmaandoeningen. Een tekort leidt tot verminderde weerstand en kan een droge, schilferige huid en dof haar veroorzaken. Bij een chronisch tekort kan een storing in het gezichtsvermogen ontstaan; nachtblindheid is hiervan het eerste symptoom en kan overgaan in totale blindheid door een aandoening die xeroftalmie wordt genoemd. Dit komt vooral voor in ontwikkelingslanden, waar een vitamine A-tekort de voornaamste oorzaak van blindheid is. Te veel vitamine A kan leiden tot 'hypervitaminose A'.

Symptomen

Symptomen van te veel vitamine A zijn onder meer: gebrek aan eetlust, verminderd gezichtsvermogen, hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid, duizeligheid, spierpijn, oogafwijkingen, neusbloedingen, haaruitval en/of uitdroging van huid en slijmvliezen. Vooral tijdens de zwangerschap is voorzichtigheid met vitamine A geboden: te veel vitamine A kan misvormingen van de foetus veroorzaken. Voor Nederland wordt een veilige bovengrens van 3000 microgram (10.000 IE) per dag aangehouden; aan supplementen mag maximaal 1200 microgram (4000 IE) vitamine A worden toegevoegd, wat ook veilig is voor zwangere vrouwen. Een tekort kan onder andere ontstaan door een gestoorde vetvertering en/of -opname, het niet goed functioneren van de alvleesklier, maagverkleining, leverziekten, darminfecties, alcoholisme of anorexia nervosa. In ontwikkelingslanden is vitamine A-tekort een belangrijke oorzaak van blindheid bij kinderen. De dokter vraagt de test ook aan bij het vermoeden dat iemand door bijvoorbeeld vitaminepillen of andere supplementen te veel vitamine A binnenkrijgt. Vooral zwangere vrouwen, of vrouwen die zwanger willen worden, doen er goed aan extra vitamine A en vitamine A-supplementen te vermijden. De streefwaarde voor vitamine A ligt tussen 1,0 en 2,2 micromol/L; waarden lager dan 0,35 micromol/l wijzen op een afwijking. Vitamine B1 (thiamine) Vitamine B1 maakt onderdeel uit van het vitamine B-complex, een groep wateroplosbare vitamines. Het zorgt voor de verbranding van koolhydraten uit voeding, waardoor we energie krijgen, en speelt daarnaast een rol in het zenuwstelsel en bij het functioneren van het hart. Belangrijke bronnen zijn varkensvlees en graanproducten; 100 gram mager varkensvlees bevat ongeveer de helft van de dagelijks benodigde hoeveelheid. Er zijn weinig tot geen nadelige effecten bekend van een hoge vitamine B1-inname, en er is dan ook geen veilige bovengrens vastgesteld. Als richtlijn geldt een maximum van vijf keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) per dag, gebaseerd op de maximaal veilige bovengrenzen in Nederland, de Europese Unie en de Verenigde Staten. Een tekort aan vitamine B1 kan leiden tot klachten gerelateerd aan het zenuwstelsel, zoals depressie, een verlaagde prikkelbaarheidsdrempel, concentratieproblemen en geheugenverlies. Andere verschijnselen zijn spierzwakte, verminderde reflexen, verminderde eetlust, gewichtsverlies en maagstoornissen. Na aanvulling van vitamine B1 verdwijnen de meeste verschijnselen, maar veranderingen in het zenuwstelsel kunnen blijvend zijn. Beriberi is de klassieke vorm van een vitamine B1-tekort; een ernstig tekort kan het gevolg zijn van chronisch overmatig alcoholgebruik in combinatie met een voeding die weinig vitamine B1 bevat. - Verlaagd: bij onvoldoende inname kan een tekort ontstaan. Oudere mensen en zwangere of zogende vrouwen hebben vaak wat extra nodig vanwege hun grotere behoefte. Bij alcoholisme en anorexia kan door slechte voeding en slechte opname uit de darm een tekort ontstaan. - Verhoogd: een teveel aan vitamine B1 is geen probleem; dit wordt gewoon uitgeplast. Vitamine B2 (riboflavine) Vitamine B2 maakt eveneens onderdeel uit van het vitamine B-complex en speelt een rol bij de instandhouding van het zenuwstelsel, de spijsvertering en de energiehuishouding. Ook is het van belang voor een gezonde huid en het gezichtsvermogen, en draagt het bij aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve schade. De opname van riboflavine gebeurt met name passief; in organen zoals lever, nieren en hart wordt het opgeslagen als twee coënzymen (FAD en FMN) die betrokken zijn bij de energievrijmaking van de cel. Riboflavine wordt met de urine uitgescheiden. Belangrijke bronnen van vitamine B2 zijn zuivel, vlees(waren), groenten, fruit en graanproducten. De Gezondheidsraad heeft de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassen mannen vastgesteld op 1,5 milligram en voor vrouwen op 1,1 milligram, wat overeenkomt met vier glazen melk. Er zijn weinig tot geen nadelige effecten bekend van een hoge inname, en ook hier geldt de richtlijn van maximaal vijf keer de ADH per dag. Bij een tekort aan vitamine B2 kunnen ontstekingen van de huid ontstaan, vooral bij de mondhoeken. Een tekort kan ook leiden tot een verlaging van het hemoglobinegehalte en vermoeidheidsklachten geven, wat riskant is: hemoglobine is de rode kleurstof in het bloed en vervoert zuurstof van de longen naar alle cellen in het lichaam. Vitamine B6 (pyridoxine) Vitamine B6 is belangrijk voor de weerstand en de spijsvertering, speelt een rol bij de vorming van rode bloedcellen, is van belang voor de energievoorziening en zorgt voor een goede werking van het zenuwstelsel. Goede bronnen zijn vlees, eieren, vis, graanproducten, aardappelen en peulvruchten; groenten, melk en kaas bevatten het in kleinere hoeveelheden. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen (19-50 jaar) is 1,5 milligram, wat overeenkomt met zes sneetjes volkorenbrood. Voor vitamine B6 is een veilige bovengrens van 25 mg per dag vastgesteld, gelijk aan maar liefst 10 kilo aardappelen of 65 bananen. Hoge doseringen vitamine B6 kunnen leiden tot afwijkingen aan het zenuwstelsel, lichtgevoeligheid of een verslechtering van geheugen- en denkprocessen. Bij zuigelingen leidt een tekort tot verschijnselen als stuipen, overgeven en gewichtsverlies; bij volwassenen zijn onder meer ontstekingen van tong en huid, depressie, verwardheid, vermoeidheid en aandoeningen van het zenuwstelsel waargenomen. Vaak valt een tekort op door veranderingen in de huid rond ogen, neus en mond. Bij gezonde mensen varieert de vitamine B6-waarde tussen 26 en 102 nmol/L. - Verlaagd: een waarde lager dan 35 nmol/L kan wijzen op een tekort, wat gepaard kan gaan met bloedarmoede, zenuwaandoeningen, verminderde groei en verminderde weerstand. Gebruik van het geneesmiddel isoniazide (bij tuberculose) geeft een verhoogd risico op een tekort. - Verhoogd: een waarde hoger dan 110 nmol/L kan wijzen op een overdosering, waardoor aandoeningen aan de zenuwen in armen en benen kunnen ontstaan. Foliumzuur (vitamine B11) Foliumzuur is noodzakelijk voor het aanmaken en herstellen van cellen en weefsels, en moet via de voeding worden opgenomen omdat het lichaam het niet zelf aanmaakt. Het zit vooral in dierlijke producten zoals (rood) vlees, vis, gevogelte, melk en eieren, en in graanproducten zoals brood en cornflakes; daarnaast in bladgroenten, citrusvruchten, bonen en peulvruchten. Vooral bij de aanmaak van rode bloedcellen zijn voldoende vitamine B12 en foliumzuur noodzakelijk. Foliumzuur speelt bovendien een grote rol bij de celdeling en is daarom van groot belang tijdens de zwangerschap, in verband met de groei van de foetus. Een tekort aan foliumzuur of vitamine B12 kan worden veroorzaakt door: - een verminderde opname uit voedsel, doordat iemand te weinig producten met vitamine B12 of foliumzuur eet, of doordat de darmen deze stoffen niet goed kunnen opnemen; - een toegenomen uitscheiding via de nieren, bijvoorbeeld door bepaalde geneesmiddelen of overmatig alcoholgebruik. 25-OH-Vitamine D Voor vitamine D wordt gestreefd naar een 25(OH)D-concentratie van 50-150 nmol/l, met een optimum van 75-80 nmol/l. - Verhoogd: een hoog vitamine D in de niet-werkzame vorm (25-hydroxyvitamine D) betekent meestal dat iemand te veel vitamine D binnenkrijgt, bijvoorbeeld via vitaminepillen of andere supplementen. Een hoog vitamine D in de werkzame vorm (1,25-dihydroxyvitamine D) kan komen door een te hoge productie van bijschildklierhormonen of bij ziekten zoals sarcoïdose of sommige lymfomen. Een hoog vitamine D (boven 500 nmol/l) in combinatie met verhoogd calcium kan zorgen voor verkalking en schade aan organen zoals de nieren, doordat het lichaam calciumfosfaat afzet om de calciumspiegel te verlagen. - Verlaagd: een laag vitamine D in de niet-werkzame vorm duidt op een tekort, veroorzaakt door te weinig zonlicht, onvoldoende opname via de voeding of een slechte opname vanuit de darmen. Een laag vitamine D in de werkzame vorm kan ontstaan bij nierziekten. Het gebruik van sommige epilepsiemedicijnen kan leiden tot een minder goed functionerende lever, waardoor deze minder vitamine D aanmaakt. Een te lage magnesiumwaarde kan bovendien leiden tot een verlaagde calciumwaarde die het lichaam niet met vitamine D en bijschildklierhormoon (PTH) kan herstellen; na toediening van magnesium en calcium wordt de regulatie weer hersteld. Vitamine D wordt aangemaakt in de huid onder voldoende sterk zonlicht; is de schaduw van het lichaam langer dan de eigen lichaamslengte, dan kan het lichaam zelf geen vitamine D meer aanmaken. Daarnaast kan vitamine D uit voeding gehaald worden (vette vis, shiitake-paddenstoelen, eierdooier, en als toevoeging aan margarine en braadvetten) of uit supplementen. Als richtlijn geldt dat ongeveer 1 microgram cholecalciferol per dag zorgt voor 1 nmol/l stijging; om van 50 naar 80 nmol/l te gaan is ongeveer 30 microgram per dag nodig, gedurende minimaal twee maanden. Beneden een concentratie van 20 nmol/l is de kans op rachitis en osteomalacie sterk vergroot. Door te streven naar een niveau van 75-80 nmol/l is winst te behalen in risicoreductie voor meerdere soorten kanker en voor auto-immuunziekten. Voor specifieke resultaten, zoals het verlagen van de frequentie van MS-aanvallen, wordt naar nog hogere waarden (>100 nmol/l) gestreefd. Tot een concentratie van circa 220 nmol/l bestaat geen gevaar voor een te hoog calcium. Vitamine B12 Bij gezonde mensen varieert het gehalte vitamine B12 in het bloed tussen 140 en 650 pmol/l. Volgens de WHO is er sprake van een tekort bij waarden lager dan 150 pmol/l (200 ng/l). Bij laagnormale waarden wordt soms aanvullend homocysteïne of methylmalonzuur in het bloed bepaald om op celniveau een tekort vast te stellen. Mogelijke oorzaken van een vitamine B12-tekort zijn: - een verminderde opname uit voedsel, doordat het dieet te weinig producten met vitamine B12 of foliumzuur bevat, of doordat het lichaam deze stoffen niet goed vanuit de darmen opneemt; - een tekort aan 'intrinsic factor' in de maagwand, waardoor vitamine B12 niet vanuit het voedsel kan worden opgenomen; dit komt voor bij bepaalde maagklachten; - een toegenomen uitscheiding via de nieren, bijvoorbeeld door overmatig alcoholgebruik of bepaalde medicijnen; - een toegenomen behoefte aan vitamine B12 of foliumzuur, zoals tijdens de zwangerschap. Verhoogde waarden van vitamine B12 wijzen meestal op inname van supplementen zoals vitaminepillen, en komen ook voor bij bepaalde vormen van leukemie (bloedkanker). Er zijn geen nadelige effecten bekend van een hoge inname, dus is er ook geen bovengrens vastgesteld; als richtlijn geldt wel maximaal vijf keer de ADH per dag. Magnesium De test meet de hoeveelheid magnesium in het bloed. Normaal gesproken bevindt slechts een klein deel (ongeveer 1%) van alle magnesium in het lichaam zich in het bloed. Magnesium is aanwezig in iedere cel en onmisbaar voor de energieproductie, de werking van spieren en zenuwen, en het behoud van de stevigheid van botten; ongeveer de helft van de magnesiumvoorraad bevindt zich, samen met calcium en fosfaat, in het bot. Voeding is de belangrijkste bron, met name groene bladgroenten zoals spinazie. De hoeveelheid magnesium in bloed, cellen en bot wordt door het lichaam constant gehouden via aanpassing van opname (darmen) en uitscheiding (nieren). - Verlaagd: een lage magnesiumconcentratie (hypomagnesiëmie) kan het gevolg zijn van onvoldoende inname via de voeding (vooral bij ouderen, mensen met ondervoeding en bij alcoholmisbruik), onvoldoende opname via de darmen (bijvoorbeeld bij de ziekte van Crohn of door het gebruik van maagzuurremmers), een te hoge uitscheiding via de nieren, sterk schommelende bloedglucosewaarden bij ongecontroleerde diabetes, een verminderde activiteit van de bijschildklier, langdurig gebruik van plaspillen, langdurige diarree, een chirurgische ingreep, ernstige brandwonden, of zwangerschapsvergiftiging. - Verhoogd: een verhoogde magnesiumconcentratie is zelden aan de voeding te wijten; meestal is het het gevolg van problemen bij de uitscheiding of van kunstmatige toediening. Dit kan voorkomen bij nierfalen, een overactieve bijschildklier, een slecht werkende schildklier, uitdroging, verzuring van het bloed bij diabetes (diabetische acidose), de ziekte van Addison, of het gebruik van magnesiumhoudende laxeermiddelen. Zink Voedingsvezels en fosfor belemmeren de opname van zink. De maximale veilige dosis voor zink is 25 mg per dag, wat overeenkomt met acht gebakken hamburgers; dit is een gemiddelde waarde met een ruime marge, waardoor een eenmalige of kortdurende overschrijding geen direct gevaar oplevert. Een acuut teveel aan zink is zeldzaam bij mensen en werd voorheen vooral veroorzaakt door voeding of drank die in contact was gekomen met verzinkte blikken, met symptomen als misselijkheid, braken, buikkrampen en diarree. Langdurige inname van te veel zink kan leiden tot onder andere bloedarmoede en een verminderde weerstand. Zuigelingen kunnen door een tekort aan zink een groeiachterstand oplopen en ernstig ondervoed raken. Andere gevolgen van een zinktekort kunnen zijn: groeivertraging, verminderde smaak en reuk, huidafwijkingen en nachtblindheid.

Beschikbare consulten

- Consult Dokter Tigran