Vitamine B-complex
Vitamine B-complex
Wat betekent deze uitslag?
Dit is een vitamine B-combinatietest: B1, B2, B3, B6, B11 (foliumzuur) en B12. Hieronder lees je per vitamine wat een afwijkende uitslag kan betekenen. Vitamine B1 (thiamine) Vitamine B1 maakt onderdeel uit van het vitamine B-complex, een groep wateroplosbare vitamines. Het zorgt voor de verbranding van koolhydraten uit voeding, waardoor we energie krijgen, en speelt een rol in het zenuwstelsel en bij het functioneren van het hart. Belangrijke bronnen zijn varkensvlees en graanproducten; 100 gram mager varkensvlees bevat ongeveer de helft van de dagelijkse behoefte. De meeste andere voedingsmiddelen bevatten weinig vitamine B1. Er zijn weinig tot geen nadelige effecten bekend van een hoge inname, dus is er geen veilige bovengrens vastgesteld; het Vitamine Informatie Bureau hanteert een richtlijn van maximaal 5 keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. - Verlaagd: bij onvoldoende inname kan een tekort ontstaan. Ouderen en zwangere of zogende vrouwen hebben vaak een grotere behoefte; bij alcoholisme en anorexia kan door slechte voeding en opname een tekort ontstaan. Een tekort kan leiden tot problemen met het zenuwstelsel zoals depressie, een verlaagde irritatiedrempel, concentratieproblemen en geheugenverlies, en verder tot spierzwakte, verminderde reflexen, verminderde eetlust, gewichtsverlies en maagstoornissen. Na aanvulling verdwijnen de meeste verschijnselen, maar veranderingen in het zenuwstelsel zijn blijvend. Beriberi is de klassieke vorm van een ernstig tekort en kan het gevolg zijn van chronisch overmatig alcoholgebruik in combinatie met een voeding die weinig vitamine B1 bevat - Verhoogd: een teveel is geen probleem, dit wordt gewoon uitgeplast Vitamine B2 (riboflavine) Vitamine B2 speelt een rol bij de instandhouding van het zenuwstelsel, de spijsvertering en de energiehuishouding, en is van belang voor een gezonde huid en het gezichtsvermogen. Het is een antioxidant dat cellen beschermt tegen oxidatieve schade. Belangrijke bronnen zijn zuivel, vlees(waren), groenten, fruit en graanproducten. De Gezondheidsraad adviseert 1,5 milligram per dag voor volwassen mannen en 1,1 milligram voor vrouwen, ongeveer gelijk aan 4 glazen melk. Er zijn weinig tot geen nadelige effecten bekend van een hoge inname, dus is er geen veilige bovengrens vastgesteld; het Vitamine Informatie Bureau hanteert een richtlijn van maximaal 5 keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. - Verlaagd: bij een tekort kunnen ontstekingen van de huid ontstaan, vooral bij de mondhoeken. Een tekort kan ook leiden tot een verlaging van het hemoglobinegehalte en vermoeidheidsklachten geven, omdat hemoglobine zuurstof vervoert van de longen naar alle lichaamscellen Vitamine B3 (niacine) Vitamine B3 komt voor in vlees, vis, gevogelte, noten, zaden en graanproducten. Het lichaam kan vitamine B3 ook deels zelf maken uit het aminozuur tryptofaan, waardoor ook eiwitrijke producten zoals zuivel en eieren bijdragen. De Gezondheidsraad adviseert 17 milligram per dag voor volwassen mannen en 13 milligram voor vrouwen. Vitamine B3 komt voor in twee vormen: nicotinezuur en nicotinamide. Van hoge doses nicotinamide zijn geen nadelige effecten bekend; deze vorm wordt vrijwel altijd in supplementen en verrijkte voedingsmiddelen gebruikt. Nicotinezuur kan bij hoge doses bloedvatverwijding in de huid veroorzaken ('flushing'), zonder ernstige gevolgen; hoge doses nicotinezuur werden vroeger wel gebruikt om het cholesterolgehalte te verlagen. De Europese Voedsel- en Veiligheidsautoriteit (EFSA) heeft de bovengrens voor nicotinamide vastgesteld op 900 milligram per dag en voor nicotinezuur op 10 milligram per dag (met aangepaste, lagere waarden voor kinderen van 1 tot 3 jaar); deze hoeveelheden zijn alleen via supplementen haalbaar, aangezien voeding en de meeste supplementen vrijwel uitsluitend nicotinamide bevatten. - Verlaagd: een tekort komt niet vaak voor, omdat een eiwitrijke voeding al voldoende vitamine B3 levert en het lichaam de vitamine deels zelf kan maken uit tryptofaan. Een tekort kan veranderingen in de huid veroorzaken, zoals uitslag en ontstekingen, en kan vermoeidheidsklachten en effecten op het slijmvlies van mond, tong en darmen geven. Deze verschijnselen worden samen 'pellagra' genoemd (letterlijk 'ruwe huid'); in zeer ernstige gevallen kan pellagra leiden tot bewustzijnsstoornissen of dementie. Pellagra hangt meestal samen met een chronisch gecombineerd tekort aan nicotinezuur en het aminozuur tryptofaan, en treedt niet snel op omdat het lichaam de vitamine zelf kan aanmaken. Bij chronisch alcoholisme, bacteriële overgroei in de dunne darm of het gebruik van bepaalde medicatie kan wel een tekort ontstaan. In Europa en Noord-Amerika komt pellagra zelden voor, behalve in specifieke gevallen zoals alcoholisme; in ontwikkelingslanden komt de ziekte vaker voor en is het de meest voorkomende voedingsdeficiëntie bij volwassenen. Klassiek wordt pellagra beschreven met de 'vier D's': diarree, dermatitis, dementie en dood; specifieker kunnen ook diarree met bloed, schilferende huidaandoeningen, hoofdpijn, huidkloofjes, mondslijmvliesontsteking, pijnlijke rode lippen, een gezwollen speekselklier, verminderde eetlust en aandoeningen van het zenuwstelsel met gevoels- en gezichtsstoornissen voorkomen Vitamine B6 (pyridoxine) Vitamine B6 is belangrijk voor de weerstand en de spijsvertering, speelt een rol bij de vorming van rode bloedcellen en de energievoorziening, en zorgt voor een goede werking van het zenuwstelsel. Goede bronnen zijn vlees, eieren, vis, graanproducten, aardappelen en peulvruchten; groenten, melk en kaas bevatten kleinere hoeveelheden. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen (19-50 jaar) is 1,5 milligram, ongeveer gelijk aan zes sneetjes volkorenbrood. De veilige bovengrens is 25 mg per dag, gelijk aan zo'n 10 kilo aardappelen of 65 bananen. Bij gezonde mensen varieert de vitamine B6-waarde tussen 26 en 102 nmol/l. - Verlaagd: een waarde lager dan 35 nmol/l kan wijzen op een tekort, wat gepaard kan gaan met bloedarmoede, zenuwaandoeningen, verminderde groei en verminderde weerstand. Bij zuigelingen leidt een tekort tot stuipen, overgeven en gewichtsverlies; bij volwassenen tot ontstekingen van tong en huid, depressie, verwardheid, vermoeidheid en aandoeningen van het zenuwstelsel, vaak herkenbaar aan veranderingen in de huid rond ogen, neus en mond. Gebruik van het middel isoniazide (bij tuberculose) geeft een verhoogd risico op een tekort - Verhoogd: een waarde hoger dan 110 nmol/l kan wijzen op een overdosering, wat kan leiden tot afwijkingen aan het zenuwstelsel, lichtgevoeligheid of een verslechtering van geheugen- en denkprocessen Foliumzuur (vitamine B11) Foliumzuur is noodzakelijk voor het aanmaken en herstellen van cellen en weefsels en wordt niet door het lichaam zelf aangemaakt, dus moet het via voeding worden opgenomen. Het zit vooral in dierlijke producten zoals rood vlees, vis, gevogelte, melk en eieren, in graanproducten zoals brood en cornflakes, en in bladgroenten, citrusvruchten, bonen en peulvruchten. Vooral bij de aanmaak van rode bloedcellen zijn voldoende vitamine B12 en foliumzuur nodig; foliumzuur speelt een grote rol bij celdeling en is daarom belangrijk tijdens de zwangerschap voor de groei van de foetus. Een tekort aan foliumzuur of vitamine B12 kan worden veroorzaakt door: - Verminderde opname uit voeding, doordat te weinig producten met vitamine B12 of foliumzuur worden gegeten, of doordat de darmen deze niet goed kunnen opnemen - Toegenomen uitscheiding via de nieren, bijvoorbeeld door bepaalde geneesmiddelen of overmatig alcoholgebruik Vitamine B12 Bij gezonde mensen varieert het gehalte vitamine B12 in het bloed tussen 140 en 650 pmol/l. Volgens de WHO is sprake van een tekort bij waarden lager dan 150 pmol/l (200 ng/l). Bij laagnormale waarden wordt soms aanvullend homocysteïne of methylmalonzuur bepaald om een tekort op celniveau vast te stellen. Mogelijke oorzaken van een vitamine B12-tekort: - Verminderde opname uit voeding, doordat het dieet te weinig vitamine B12 of foliumzuur bevat, of doordat het lichaam deze niet goed opneemt vanuit de darmen - Tekort aan intrinsic factor in de maagwand, waardoor vitamine B12 niet vanuit voeding kan worden opgenomen; komt voor bij maagklachten - Toegenomen uitscheiding via de nieren, bijvoorbeeld door overmatig alcoholgebruik of bepaalde medicijnen - Toegenomen behoefte, zoals tijdens de zwangerschap - Verhoogd: wijst meestal op inname van supplementen zoals vitaminepillen, of komt voor bij bepaalde vormen van leukemie (bloedkanker). Er zijn geen nadelige effecten bekend van een hoge inname, dus is er geen bovengrens vastgesteld; het Vitamine Informatie Bureau hanteert een richtlijn van maximaal 5 keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid
Wat betekent een verhoogde/te hoge waarde?
Als het lichaam een teveel aan vitamine B1 binnenkrijgt, dan is dat geen probleem. Dit wordt gewoon uitgeplast. Vitamine B2 Vitamine B2 (riboflavine) maakt onderdeel uit van het vitamine B-complex. Vroeger dacht men dat er maar één vitamine B was. Later bleek vitamine B uit meerdere afzonderlijke vitamines te bestaan. B-vitamines zijn wateroplosbare vitamines. Vitamine B2 speelt een rol bij de instandhouding van het zenuwstelsel, de spijsvertering en de energiehuishouding. Ook is het van belang voor een gezonde huid en het gezichtsvermogen. Vitamine B2 draagt bij aan de bescherming van de cellen in het lichaam tegenoxidatieve schade. Riboflavine is een wateroplosbaar vitamine. Riboflavine is een vitamine van het Vitamine B-complex. Het Vitamine B-complex bestaat uit acht vitamines. De opname van riboflavine geschied met name op passieve wijze. In sommige organen (lever, nieren en hart) wordt riboflavine opgeslagen als twee coenzymen (FAD en FMN) die betrokken zijn bij de energievrijmaking van de cel. Riboflavine wordt met de urine uitgescheiden. Belangrijke bronnen van vitamine B2 zijn zuivel, vlees(waren), groenten, fruit en graanproducten De Gezondheidsraad heeft de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine B2 voor volwassen mannen vastgesteld op 1.5 milligram en voor vrouwen op 1.1 milligram. Dit komt overeen met 4 glazen melk. Een overzicht van de vitamine B2 behoefte tijdens alle levensfasen is te vinden bij 'hoeveel heb ik nodig?'. Er zijn weinig tot geen nadelige effecten bekend van een hoge vitamine B2-inname. Er is daarom geen veilige bovengrens vastgesteld. Het Vitamine Informatie Bureau hanteert een richtlijn van maximaal 5 x de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) per dag. Deze richtlijn is gebaseerd op de maximaal veilige bovengrenzen die opgesteld zijn in Nederland, de Europese Unie en de Verenigde Staten. Er zijn weinig tot geen nadelige effecten bekend van een hoge vitamine B2 inname. Bij een tekort aan vitamine B2 kunnen er ontstekingen van de huid ontstaan, voornamelijk bij de mondhoeken. Een vitamine B2-tekort kan leiden tot een verlaging van het hemoglobinegehalte en kan vermoeidheidsklachten geven. Dat is riskant: hemoglobine is de rode kleurstof in ons bloed en vervoert zuurstof in het bloed van de longen naar alle cellen in ons lichaam. Vitamine B3 Vitamine B3 komt voor in verschillende voedingsmiddelen: vlees en vis, gevogelte, noten, zaden en graanproducten. Daarnaast kan het lichaam vitamine B3 deels maken uit het aminozuur tryptofaan (bouwsteen van eiwitten). Hierdoor dragen ook eiwitrijke producten zoals zuivel en eieren bij aan de aanmaak van niacine (via de omzetting van tryptofaan). De Gezondheidsraad heeft de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine B3 voor volwassen mannen vastgesteld op 17 milligram en voor vrouwen op 13 milligram. Vitamine B3 komt in twee vormen voor: nicotinezuur en nicotinamide. Van het gebruik van grote hoeveelheden nicotinamide zijn geen nadelige effecten bekend. Deze vorm wordt over het algemeen gebruikt in supplementen en verrijkte voedingsmiddelen. Nicotinezuur, dat daarvoor ook gebruikt mag worden, kan zorgen voor bloedvatverwijding in de huid ('flushing'). Dit heeft geen ernstige gevolgen De bovengrens voor nicotiamide is gesteld op 900 mg. De bovengrens voor nicotinezuur is gesteld op 10 mg per dag. Een tekort aan vitamine B3 komt niet vaak voor, omdat een eiwitrijke voeding al voldoende vitamine B3 levert. Een tekort kan veranderingen in de huid veroorzaken als uitslag en ontstekingen. Daarnaast kunnen vermoeidheidsklachten ontstaan. Ook zijn er effecten op het slijmvlies van de mond, tong en darmen. Deze verschijnselen duidt men aan met de term 'pellagra', wat letterlijk 'ruwe huid' betekent. In zeer ernstige gevallen leidt pellagra tot bewustzijnsstoornissen of dementie. Deze vitamine wordt weinig genoemd en daardoor wordt er ook weinig aandacht aan besteed. Sommige laboratoria willen de bepaling van dit middel niet eens doen omdat ze het onbelangrijk vinden. De reden is dat de reguliere artsen en specialisten hier ook niet bekend mee zijn en daarom deze bepalingen niet uitvoeren. Dit ten gunste van de farmaceutische industrie, die dan middelen geeft om de symptomen, die een gevolg zijn van een tekort aan vitamine B3, te onderdrukken. Een deficiëntie of een tekort aan vitamine B3 (= nicotinezuur = niacine = niacinamide) veroorzaakt vele ziektebeelden waarbij men vaak geen verband ziet met de volgende ziektebeelden: Pellagra Schizofrenie Pyrolurie Hart en vaatziekten Ziekte van Huntington Ziekte van Parkinson Artritis en andere gewrichtsaandoeningen Dementie Ziekte van Alzheimer Kanker. Verslavingen aan alcohol en roken. Dysmenorroe Lichte tekorten veroorzaken de volgende aandoeningen: Huiduitslag met infectie, dermatitis, geschubde neusvleugels Donkere pigmentvlekken met ontstekingen of irritatie Gevoeligheid voor zonlicht Rode tong, anorexie en misselijkheid. Ontstoken tandslijmvlies. Diarree, indigestie, stinkende ademhaling Emotioneel labiel met neiging tot depressie Moeheid met slapeloosheid. Hoofdpijn en vergeetachtigheid tot dementie toe. Spierzwakte met pijnlijke ledematen. Koude handen en voeten. Pellagra is een vitaminedeficiëntieziekte, die meestal samenhangt met een chronisch gecombineerd tekort aan nicotinezuur (vitamine B3) en het essentiële aminozuur tryptofaan. Een tekort aan vitamine B3 treedt niet zo snel op, omdat het lichaam deze vitamine uit het aminozuur tryptofaan zelf kan maken. Bij chronisch alcoholisme kan men wel een tekort aan dit vitamine hebben. Ook bacterieriele overgroei in de dunne darm en het gebruik van bepaalde medicatie kan pellagra veroorzaken. In Europa en Noord-Amerika komt pellagra zelden voor, behalve in speciale gevallen zoals bij alcoholisme. In ontwikkelingslanden komt deze ziekte frequent voor en is de meest frequent voorkomende voedingsdeficiëntie bij volwassenen. Van oudsher wordt pellagra beschreven met de "vier D's": diarree, dermatitis, dementie en dood. Specifieker beschreven zijn de volgende symptomen mogelijk: Diarree met bloed Schilferende huidaandoeningen (fotosensitieve dermatitis) Hoofdpijn Huidkloofjes Mondslijmvliesontsteking Pijnlijke rode lippen Zwelling van de parotisklier (speekselklier) Verminderde eetlust Aandoeningen van het zenuwstelsel met gevoels- en gezichtsstoornissen en dementie. Bij overdosering met (hoog gedoseerde) supplementen met nicotinezuur, maar niet met nicotinamide, kan bloedvatverwijding ontstaan: flushing of opvliegers. Hoge doseringen nicotinezuur werden in het verleden wel gebruikt om het cholesterolgehalte in bloed te verlagen. Bij zeer hoge dosering nicotinamide kan schade aan lever en ogen ontstaan. Nicotinamide is de vorm die in vrijwel alle vitaminesupplementen wordt gebruikt. Hoeveel niacine je maximaal mag binnenkrijgen, hangt af van in welke vorm dit aanwezig is. De bovengrens voor een aanvaardbare inneming van nicotinamide is door de Europese Voedsel en Veiligheidsautoriteit (EFSA) vastgesteld op 900 milligram per dag en voor nicotinezuur op 10 milligram per dag. Voor de leeftijd van 1 tot 3 jaar gelden aangepaste waarden (vanaf 150 mg nicotinamide en 2 mg nicotinezuur). Deze hoeveelheden kan iemand alleen maar binnenkrijgen uit supplementen. In eten, en in vrijwel alle supplementen zit bijna uitsluitend nicotinamide. Vitamine B6 Vitamine B6 (pyridoxine) maakt onderdeel uit van het vitamine B-complex. Vroeger dacht men dat er maar één vitamine B was. Later bleek vitamine B uit meerdere afzonderlijke vitamines te bestaan. B-vitamines zijn wateroplosbare vitamines. Vitamine B6 (pyridoxine) is belangrijk voor de weerstand en de spijsvertering. Daarnaast speelt het een rol bij de vorming van rode bloedcellen. Het is van belang voor de energievoorziening. Vitamine B6 zorgt verder voor een goede werking van het zenuwstelsel. Goede bronnen van vitamine B6 zijn vlees, eieren, vis, graanproducten, aardappelen en peulvruchten. Groenten, melk en kaas bevatten vitamine B6 in kleinere hoeveelheden. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine B6 is voor volwassen mannen en vrouwen (19-50 jaar) vastgesteld op 1,5 milligram. Dit komt overeen met zes sneetjes volkorenbrood. Voor vitamine B6 is een veilige bovengrens vastgesteld van 25 mg per dag. Deze hoeveelheid staat gelijk aan maar liefst 10 kilo aardappelen of 65 bananen. Wat zijn de gevolgen van een teveel aan vitamine B6? Hoge doseringen vitamine B6 kunnen leiden tot afwijkingen aan het zenuwstelsel. Daarnaast kan lichtgevoeligheid of een verslechtering van de geheugen- en denkprocessen optreden. Wat zijn de gevolgen van een tekort aan vitamine B6? Bij zuigelingen leidt een tekort aan vitamine B6 tot verschijnselen als stuipen, overgeven en gewichtsverlies. Bij volwassenen zijn verschillende symptomen waargenomen, zoals ontstekingen van de tong en de huid, depressie, verwardheid, vermoeidheid en aandoeningen van het zenuwstelsel. Vaak valt een tekort aan vitamine B6 op door veranderingen in de huid rond de ogen, neus en mond. Bij gezonde mensen varieert de vitamine B6 waarde tussen 26 en 102 nmol/L. Verlaagd Een vitamine B6 waarde lager dan 35 nmol/L kan wijzen op een tekort aan vitamine B6. Dat kan gepaard gaan met bloedarmoede, zenuwaandoeningen, verminderde groei en verminderde weerstand. Gebruik van het geneesmiddel isoniazide (toegepast bij tuberculose) geeft een verhoogd risico op een tekort aan vitamine B6. Verhoogd Een vitamine B6 waarde hoger dan 110 nmol/L kan wijzen op een overdosering waardoor aandoeningen aan de zenuwen in de armen en benen kunnen ontstaan. Vitamine B12 Bij gezonde mensen varieert het gehalte vitamine B12 in het bloed tussen de 140 en 650 pmol/l Er is volgens de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) sprake van een tekort aan vitamine B12 indien de waarden lager zijn dan 150 pmol/l oftewel lager dan 200 ng/l. Bij laagnormale waarden voor vitamine B12 wordt soms aanvullend homocysteïne of methylmalonzuur in het bloed bepaald om op celniveau een tekort vast te stellen. Mogelijke oorzaken een vitamine B12-tekort zijn: verminderde opname uit voedsel, doordat het dieet te weinig producten bevat met vitamine B12 of foliumzuur, of doordat het lichaam vitamine B12 en foliumzuur niet goed opneemt vanuit de darmen tekort aan "intrinsic factor" in de maagwand waardoor vitamine B12 niet kan worden opgenomen vanuit het voedsel. Komt wel voor bij maagklachten. een toegenomen uitscheiding via de nieren van vitamine B12 of foliumzuur bijvoorbeeld als gevolg van overmatig alcoholgebruik of het slikken van bepaalde medicijnen een toegenomen behoefte van vitamine B12 of foliumzuur, zoals tijdens de zwangerschap. Verhoogd Verhoogde waarden van vitamine B12 wijzen meestal op inname van supplementen zoals vitaminepillen. Ook komen verhoogde waarden voor bij bepaalde leukemieën (bloedkanker). Er zijn geen nadelige effecten bekend van een hoge inname van vitamine B12. Daarom is er geen bovengrens aan te geven. Het Vitamine Informatie Bureau hanteert een richtlijn van maximaal vijf keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) per dag. Deze richtlijn is gebaseerd op de maximaal veilige bovengrenzen die opgesteld zijn in Nederland, de Europese Unie en de Verenigde Staten.
Wat betekent een verlaagde/te korte waarde?
Beschikbare consulten
- Consult Dokter Tigran